Trzeci dzień IV Kongresu Tańca rozpoczął się od rozmowy o tym, jak kształtować publiczność przyszłości — i jak mówić o tańcu tak, by najmłodsi chcieli słuchać. W panelu Rozwój publiczności przedstawiciele instytucji kultury zwracali uwagę przede wszystkim na język i narzędzia komunikacji skierowane do dzieci i młodzieży. Fundacja Rozwoju Sztuki Tańca z Białegostoku podzieliła się doświadczeniem intensywnej pracy w szkołach: warsztatami, pokazami spektakli, rozmowami po przedstawieniach. Teatr Wielki w Łodzi podkreślał z kolei, że kluczem do przełamywania nieufności młodych widzów wobec współczesnych form tańca jest ciągłość repertuarowa — utrzymywanie klasyki, która buduje zaufanie i otwiera drogę do nowych propozycji artystycznych. Widzowie rodzinny zauważalnie lepiej reagują na zmianę godzin: spektakle familijne zaplanowane wcześniej w weekendy okazały się strzałem w dziesiątkę.
Ważnym wątkiem była rola instytucji w kształtowaniu gustów, a nie wyłącznie odpowiadaniu na oczekiwania publiczności. Organizacje trzeciego sektora mówiły o trudach — ale i konieczności — systematycznej obecności w infrastrukturze instytucjonalnej, podkreślając, że ogromne znaczenie mają narzędzia promocji oferowane przez partnerów, samorządy czy portale miejskie. Głosy z sali pokazały, jak pilna jest potrzeba docierania do różnych grup wiekowych: od wczesnego kontaktu dzieci z działaniami tanecznymi, przez młodzież, aż po seniorów, dla których taniec może być przestrzenią międzypokoleniowego spotkania i lokalnej wspólnoty.
Międzynarodowa obecność polskiego tańca: gdzie jesteśmy i dokąd zmierzamy?
Polski taniec ma potencjał, który wciąż czeka na pełne wykorzystanie. Choć powstają znakomite spektakle, a środowisko jest coraz bardziej świadome swojej wartości, na arenie międzynarodowej wciąż pozostajemy poniżej naszych możliwości. Jednym z kluczowych problemów jest brak realnej synergii między instytucjami publicznymi a organizacjami pozarządowymi – zamiast wspólnej strategii funkcjonujemy w równoległych, nie zawsze komunikujących się światach.
Do tego dochodzi globalny kontekst: zamknięcie kierunków wschodnich w związku z wojną Rosji przeciw Ukrainie, napięcia na Bliskim Wschodzie, mniejsza mobilność artystów. W takiej sytuacji konkursowy system grantowy okazuje się niewystarczający. Jeśli chcemy budować trwałą obecność polskiego tańca za granicą, potrzebujemy stabilnego, przewidywalnego finansowania mobilności – lotów, rezydencji, prezentacji. Dziś rośnie liczba programów wspierających produkcję, ale brakuje środków na ekspozycję i budowanie widoczności. A głębokie relacje – jak podkreślali paneliści – powstają tylko wtedy, gdy jesteśmy fizycznie obecni.
Platforma tańca powinna więc być nie targami, lecz przestrzenią prezentacji i „exposure”, zgodną z ideami proponowanymi m.in. w Performing Gestures Producing Cultures. Mamy programy NIMiT, MDiKN czy IAM, a także fundusze norweskie i Kreatywną Europę, ale skala potrzeb znacznie przewyższa dostępne środki. Oczekiwania artystów i realia konkursów wciąż się rozmijają – niektóre kryteria zwyczajnie nie nadążają za rzeczywistością.
Ważną inicjatywą jest powstający w IAM dokument strategiczny, który ma uporządkować długofalowe myślenie o tańcu w kontekście europejskim i globalnym. Opiera się on na czterech filarach: relacjach, obecności, wymianie wiedzy i praktyce zmiany. To próba odpowiedzi na fundamentalne pytanie: które obszary polskiej choreografii mają największy potencjał międzynarodowego rozwoju – i jak ten potencjał skutecznie uruchomić.
Jedno jest pewne: jeśli chcemy, by polski taniec był widoczny, musi być obecny. Musimy częściej zapraszać, częściej wyjeżdżać, częściej spotykać się twarzą w twarz. A także głośniej mówić własnym głosem – choćby poprzez tłumaczenia recenzji, opinii i wywiadów, które mogą otworzyć nasze spektakle na światową publiczność. To nie kosmetyka, ale element konieczny, by polski taniec naprawdę zaistniał w globalnej rozmowie.
Finał Kongresu: postulaty i wspólna przyszłość
Ostatnią część dnia stanowiła debata plenarna z udziałem członków Rady Programowej NIMiT — Roberta Bondary, dr Anny Królicy, dr Eryka Makohona i prof. Tomasza Nowaka — a także kierowniczek kluczowych działów Instytutu: dr Marii Opałki, Magdaleny Zalipskiej i Karoliny Bilskiej. P.o. dyrektora NIMiT Lech Dzierżanowski moderował rozmowę i zaprezentował zbiór najważniejszych postulatów wypracowanych podczas trzech intensywnych dni Kongresu.
Hasło tegorocznej edycji — „Działać razem” — wybrzmiało w podsumowaniu najmocniej. Paneliści podkreślili, że środowisko taneczne potrzebuje wspólnych struktur, reprezentacji interesów i trwałych mechanizmów współpracy. IV Kongres Tańca przyniósł nie tylko wymianę wiedzy, lecz także poczucie ugruntowania — że taniec jako samodzielna dziedzina sztuki zasługuje na jasne ramy, widoczność i stabilne miejsce w polityce kulturalnej.
Jednym z największych osiągnięć Kongresu okazało się stworzenie przestrzeni do artykulacji indywidualnych potrzeb środowiska, co otwiera drogę do realnego dialogu z instytucjami i władzami. Zebrana wiedza — zarówno o możliwościach, jak i ograniczeniach — tworzy dziś wyjątkowo solidny fundament pod dalsze działania na rzecz rozwoju infrastruktury tańca.
W ostatnim słowie Lech Dzierżanowski zauważył, że postulaty środowiska tanecznego mogą być inspiracją również dla sektora muzycznego, a prawdziwa zmiana jest możliwa tylko wtedy, gdy różne środowiska kultury współpracują w zaufaniu i wzajemnym zrozumieniu. IV Kongres Tańca pokazał, że ta współpraca jest realna — i potrzebna bardziej niż kiedykolwiek.
IV Kongres Tańca organizowany był przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca, finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wydarzenie pod patronatem honorowym Ministra Edukacji.
Partnerami strategicznymi wydarzenia byli: Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Narodowe Centrum Kultury, Centrum Edukacji Artystycznej, Instytut Adama Mickiewicza, CIOFF Polska Sekcja, Stowarzyszenie Autorów ZAIKS, Związek Artystów Scen Polskich ZASP, Fundacja Rozwoju Teatru NOWA FALA.
Patroni medialni:
TVP 3 Warszawa, Polskie Radio Program Drugi, naszemiasto.pl, magazyn Presto, Kwartalnik Taniec,
e-teatr.pl, presto.pl, taniecPolska.pl
