Mamy zaszczyt przedstawić Państwu sylwetki ekspertów – prelegentów tegorocznego sympozjum oraz prelegentów pierwszej edycji projektu „Taniec dawny, taniec historyczny w XXI wieku”.
Prezentowane grono tworzy unikalny na polskiej scenie kulturalnej most między nauką a praktyką wykonawczą. To elitarne grono specjalistów, artystów i naukowców, których działania skupiają się wokół teorii i historii tańca, muzyki dawnej oraz teatru. Łączą oni rzetelną podbudowę akademicką w zakresie muzykologii, historii sztuki, teatrologii i literaturoznawstwa z bogatą praktyką artystyczną oraz rekonstrukcyjną.
Ich codzienna praca – obejmująca zarówno żmudne badania archiwalne, jak i kreowanie ruchu scenicznego na deskach teatralnych czy w filmie – sprawia, że historia sztuk widowiskowych przestaje być jedynie suchym zapisem źródłowym, a staje się fascynującym, współczesnym doświadczeniem zmysłowym.
BADACZE I EKSPERCI
DR HAB. IRENA BIEŃKOWSKA PROF. UW: Irena Bieńkowska, ukończyła studia magisterskie (1994) i doktoranckie (1998) w Instytucie Muzykologii UW. Od 2000 zatrudniona w Zakładzie Historii Muzyki Polskiej (obecnie: Katedra Historii Muzyki) Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego. W obszarze jej zainteresowań naukowych leży kultura muzyczna Rzeczpospolitej XVII i XVIII wieku ze szczególnym uwzględnieniem dziejów patronatu magnaterii. Drugim polem działalności naukowej Ireny Bieńkowskiej jest edytorstwo muzyczne. Przygotowała do wydania partytury ponad 40 kompozycji autorstwa muzyków związanych z dworami polskich magnatów i duchownych dostojników. Jest redaktorem naukowym serii Muscia Revelata, poświęconej edycjom krytycznym repertuaru muzycznego. Od 2020 roku jest także kierownikiem ogólnopolskiego projektu badawczego pt. Słownik muzyków Rzeczpospolitej XVIII wieku, finansowanego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”.
DR MAŁGORZATA BIŁOZÓR-SALWA: historyczka sztuki, kuratorka rysunku artystycznego XVI-XVIII w. w Gabinecie Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie; absolwentka studiów na Uniwersytecie Warszawskim: magisterskich w Instytucie Historii Sztuki, licencjackich w Instytucie Muzykologii, Podyplomowych Studiów w zakresie Informacji Naukowej oraz Akademii Liderów kadry kierowniczej UW; uzyskała stopień doktora na Wydziale Historycznym UW. Odbyła staże w zbiorach graficznych m.in. Luwru, British Museum i Biblioteki Watykańskiej. Prowadzi badania nad nowożytnym rysunkiem i grafiką europejską i dydaktykę akademicką. Pośród innych, jest autorką opracowań i wystąpień z zakresu ikonografii muzycznej, oprawy nowożytnych widowisk parateatralnych oraz wykorzystania tańca i muzyki w celach propagandowych.
DR HAB. MAREK DĘBOWSKI, PROF. UJ: Teatrolog i romanista. Studiował w krakowskiej PWST, Uniwersytecie Jagiellońskim i Centre Européen Universitaire w Nancy we Francji. W latach 1973-1976 aktor Teatru STU. Wykładowca UJ od 1978 do 2024. Od 1986 wykładał również jako „professeur étranger” w CEU Uniwersytetu Lotaryńskiego Nancy 2. W latach 1983-1988 publicysta miesięcznika „Zdanie”. Od roku 1988 do 1993 pracował na stanowisku wykładowcy na Uniwersytecie Stendhala w Grenoble. Członek dwu francuskich towarzystw naukowych (SFEDS i AA CEU de Nancy) oraz Polskiego Towarzystwa Badań nad Wiekiem Osiemnastym, którego był w latach 2008-2023 wiceprzewodniczącym i delegatem do Międzynarodowego Towarzystwa Badań nad Wiekiem XVIII. Jego zainteresowania obejmują dzieje teatru polskiego i francuskiego przełomu XVIII i XIX wieku, którym poświęcił trzy książki. Jest edytorem tekstów estetycznoteatralnych (np. Riccoboni, Diderot, Humboldt w serii THEATROTEKA w wyd. słowo/obraz terytoria) oraz dramatów. Tłumaczy również literaturę piękną. Autor wielu artykułów i rozdziałów w książkach i czasopismach dotyczących tematyki aktorstwa, historii teatru i tańca.
DR MARIANNA JASIONOWSKA: Doktor nauk społecznych, absolwentka Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego oraz Podyplomowych Studiów Teorii Tańca Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie. Rozprawę doktorską pt. „Taniec w wychowaniu renesansowym wyższych warstw społecznych” obroniła z wyróżnieniem. Pracowała na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina jako wykładowca, współpracowała z Wydziałem Pedagogicznym UW i Instytutem Sztuki PAN, jako edukator prowadziła zajęcia dla dzieci na Zamku Królewskim w Warszawie; jako konsultant i badacz współpracowała z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca. Jej zainteresowania badawcze obejmują historię tańca, historię nauczania i edukacji tanecznej; współczesne wychowanie przez taniec (była redaktorką dwóch dodatków do czasopisma Taniec – „Edukacja taneczna”); ewaluację programów edukacyjnych i badania diagnostyczne. Obecnie niezależny badacz i recenzent naukowy (współpracuje z czasopismem Studia Choreologica), krytyk i teoretyk tańca. Członek Polskiego Forum Choreologicznego, sekcji tańca i baletu Związku Artystów Scen Polskich, amerykańskiej Early Dance Writing Group. Od 2016 roku jest kuratorka
i animatorka krytyki tańca jako redaktor naczelna magazynu „Taniec”. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2023). Odznaczona odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2024).
DR ALEKSANDRA KAJDAŃSKA: doktor historii sztuki, teatrolog, tancerka, choreograf, historyk tańca i ubioru. Autorka wielu artykułów oraz publikacji dotyczących historii tańca w Gdańsku, kultury Dalekiego Wschodu, członkini stowarzyszeń naukowych. Współpracowała z prof. Tildenem Russellem przy angielskiej wersji „Rechtstaffener Tantzmeister” (1717, 2012); Jest autorką licznych tekstów naukowych: „Bon Air, grace modeste – G. Taubert i jego instrukcje na temat etykiety i tańca w XVIII wieku.”; „Costume and the Etiquette in the 18thcentury Dance in Gottfried Taubert’s “Rechtstaffener Tantzmeister” (1717).”; „Miracles of the Orient. Balls dedicated to Oriental Legations in Poland at the Turn of the 18th to 19th Centur”; „National and Political Motives in Ballets performed by Royal Ballet Company at the Court of Polish King Stanisław August Poniatowski (1764 – 1795)”. Jej monografia „Ubiory w nowożytnym Gdańsku od poł. XVI” została wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2020.
DR HAB. TOMASZ NOWAK PROF. UW: doktor habilitowany nauk o sztuce, absolwent studiów magisterskich w Instytucie Muzykologii UW (1997), studiów doktoranckich na Wydziale Historycznym UW (2003), Podyplomowych Studiów Teorii Tańca Akademii Muzycznej Fryderyka Chopina (2005), oraz Podyplomowych Studiów Menedżerskich dla Twórców, Artystów i Animatorów Kultury na Wydziale Zarządzania UW (2006). W latach 2004-2005 doskonalił swoją wiedzę i umiejętności podczas Warsztatów Choreologicznych w Instytucie Choreologii w Poznaniu. W latach 1997-2002 doktorant, 2003-2004 asystent, a od 2005 r. adiunkt w Instytucie Muzykologii UW. Od roku 2003 wykłada gościnnie w Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina (wcześniej Akademii Muzycznej Fryderyka Chopina). Gościnnie wykładał także w Wyższej Szkole Umiejętności im. Stanisława Staszica w Kielcach (2007-2009), Johannes Gutenberg-Universität Mainz (2010), Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi (2011-2015, 2021-22) i Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach (2018-19). Był inicjatorem i kierownikiem „Warsaw Gamelan Group” (2001-2006) oraz Podyplomowych Studiów Etnomuzykologicznych (od 2009 r.). Zajmował się m.in. następującymi problemami badawczymi: proces przekazu tradycji muzycznej na Podhalu, tradycje muzyczne
i taneczne społeczności polskiej na Wileńszczyźnie i Żytomierszczyźnie oraz mniejszości narodowych w Polsce, tradycje muzyczne Bali i Łużyc Górnych, przemiany koncepcji i formy tańca narodowego w Polsce, tradycyjna kultura taneczna na Podkarpaciu. Prowadził także badania terenowe na Podlasiu, Mazowszu, Dolnym Śląsku i na terenie dawnego Państwa Muszyńskiego. Autor czterech książek oraz osiemdziesięciu artykułów i rozdziałów w publikacjach naukowych. Jest członkiem International Council for Traditional Music, European Seminar in Ethnomusicology, Sekcji Muzykologów Związku Kompozytorów Polskich (2011-15 sekretarz sekcji, 2015-17 sekretarz generalny ZKP), Polskiego Forum Choreologicznego (współzałożyciel, 2011-14 wiceprezes, 2014-17, 2020-22 prezes), Polskiego Seminarium Etnomuzykologicznego (inicjator, 2012-16 prezes, 2016-19 wiceprezes) oraz Polskiej Sekcji Conseil International des Organisations de Festivals de Folklore et d’Art Traditionnels (od 2004 członek Rady Ekspertów). Laureat Nagrody “CLIO” 2006 i 2017, Nagrody im. ks. prof. Hieronima Feichta 2007 oraz Nagrody za najlepszą pracę pisemną z zakresu historii muzyki polskiej 2016. Odznaczony m.in. Brązowym Krzyżem Zasługi oraz odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.
DR ANNA REGLIŃSKA-JEMIOŁ: Literaturoznawczyni, adiunktka w Zakładzie Historii Literatury Polskiej Instytutu Filologii Polskiej UG, gdzie prowadzi cykl zajęć dydaktycznych z literatury, historii dramatu i kultury epok dawnych (od średniowiecza do oświecenia). Także w kontekście nauczania języka i kultury polskiej obcokrajowców. Tutorka, lektorka, nauczycielka, wykładowczyni. Jej zainteresowania badawcze obejmują teoretyczne i estetyczne implikacje tańca w dramacie i teatrze (jest autorką monografii Formy taneczne w polskim teatrze jezuickim XVIII wieku, 2012). W ostatnim okresie skupia się także na międzykulturowej refleksji nad amerykańską kulturą codzienną. Członkini (między innymi): Polskiego Towarzystwa Badań nad Wiekiem Osiemnastym, Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych, The Polish American Historical Association, The International Federation for Theatre Research, Pracowni Badawczej Between.Pomiędzy.
DR JOANNA SIBILSKA: Dziekan Wydziału Tańca Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie. Doktor nauk humanistycznych w dziedzinie nauk o sztuce – rozprawa doktorska obroniona w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk pt. Rozwój baletu w Warszawie, Petersburgu i Moskwie od XVIII do połowy XIX wieku. Przemiany, powiązania, estetyka. Absolwentka Państwowej Szkoły Baletowej w Poznaniu i Państwowego Konserwatorium im. Nikołaja Rimskiego-Korsakowa w Petersburgu, gdzie ukończyła dwie specjalności: historyk i krytyk baletowy oraz choreograf-korepetytor. Pracowała w Muzeum Teatralnym w Warszawie, Ogólnokształcącej Szkole Baletowej im. Feliksa Parnella w Łodzi, od ponad 25. lat wykłada w Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie. Jest nauczycielem dyplomowanym w Ogólnokształcącej Szkole Baletowej im. Romana Turczynowicza w Warszawie. Prowadzi wykłady w Instytucie Sztuki PAN, Mazowieckim Instytucie Kultury i Uniwersytetach Trzeciego Wieku. Autorka haseł biograficznych artystów baletu m.in. w Słowniku biograficznym teatru polskiego,
t. III, wyd. IS PAN, Warszawa 2017. Pełniąc funkcję specjalistki do spraw zbiorów baletowych w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej przygotowała materiały na stronę internetową z 247 premier baletowych i opracowała sto biogramów tancerzy i choreografów. Jest współautorką podstawy programowej przedmiotu historia tańca i wiedza o tańcu oraz Informatora o egzaminie maturalnym z historii tańca od roku szkolnego 2026/2027. Współpracuje z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca przy różnych projektach. Na prośbę PWM przygotowała korektę książki Ireny Turskiej Krótki zarys historii tańca i baletu, Kraków 2024. Nagrodzona Odznaką Zasłużony Działacz Kultury i Medalem za zasługi dla UMFC.
ARTYŚCI i REKONSTRUKTORZY
ROMANA AGNEL: tancerka, choreograf, pedagog tańca, historyk sztuki; założycielka jedynego w Polsce profesjonalnego Baletu Dworskiego Cracovia Danza (dawniej „Ardente Sole”) – Miejskiej Instytucji Kultury w Krakowie, której jest Dyrektorem Naczelnym i Artystycznym. Absolwentka Społecznej Szkoły Baletowej w Krakowie (klasa prof. M. Mirockiej). Ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Paryskim (Sorbona). We Francji poznała tańce różnych narodów, a także zdobyła specjalizacje w zakresie tańców charakterystycznych oraz historycznych („Le Ballet Légendaire d’Ile de France”, „Le Bal Paré”, VII Konserwatorium w Paryżu, „Thěâtre Baroque de France”). Współpracowała z wybitnymi osobowościami świata baletu, teatru i muzyki, opracowując choreografie do oper barokowych, klasycznych i staropolskich prezentowanych na scenach w kraju i za granicą. Jest autorką choreografii i ruchu scenicznego do spektakli prezentowanych w wielu teatrach (m.in. Teatr im. J. Słowackiego, Teatr STU, Teatr Ludowy, Teatr „Groteska” w Krakowie; Teatr Nowy im. K. Dejmka w Łodzi; Teatr Rampa w Warszawie) oraz w Operach i Teatrach Muzycznych (m.in. w Theatre Atelier Lyrique w Tourcoimg, Theatre Champs Elysées w Paryżu – Francja; Teatr Konserwatorium w Oberlin – USA; Concertgebouw w Amsterdamie – Holandia; Opera Margrabiów w Bayreuth – Niemcy; Teatr „Pod Palmovkou” w Pradze – Czechy; Warszawska Opera Kameralna, Opera Krakowska – Polska). Romana Agnel jest twórcą większości choreografii do spektakli Baletu Dworskiego Cracovia Danza oraz pomysłodawczynią i Dyrektorem Artystycznym Festiwalu Tańców Dworskich „Cracovia Danza”, który rokrocznie odbywa się na przełomie lipca i sierpnia w Krakowie. Ponadto prowadzi regularne zajęcia z tańców historycznych.
AGNIESZKA CIANCIARA-FRÖHLICH: Teatrolożka, aktorka, reżyserka. Zajmuje się teatrem od ponad dwudziestu lat. Jej specjalnością jest Teatr Fizyczny oraz Komedia dell’arte – jest absolwentką École International de Théâtre Jacques Lecoq oraz Scuola Internazionale di Attore Comico seguito da Antonio Fava. Opiekun artystyczna Teatru Praska 52. Pisze sztuki teatralne, uczy, reżyseruje i gra.
ANNA KORBOLEWSKA: Tancerka, instruktorka, choreografka i pedagożka specjalizująca się w tańcu historycznym – legitymacja instruktora tańca sportowego 2018 r. Od 2002 r. kształci się pod kierunkiem międzynarodowych ekspertów. Od 2018 r. w ramach Podyplomowego Studium Muzyki Dawnej w Gdańsku prowadzi kurs specjalistyczny. Od 2020 r. jest instruktorką tańca Akademii Muzycznej w Gdańsku. Od 2021 kieruje teatrem tańca historycznego. Stypendystka MKiDN. W 2023 r. opracowała choreografię oraz zatańczyła we wznowieniu barokowej opery „Dido and Aeneas” (Polska Opera Królewska, reż. Natalia Kozłowska). W swoim dorobku ma sceny filmowe (Netflix) i wkład w produkcje edukacyjne (TVP Historia). Współpracuje z zespołami muzyki dawnej, instytucjami kultury (Muzeum Teatralne Opery Narodowej), grupami rekonstrukcji historycznej oraz placówkami oświatowymi w ramach lekcji żywej historii.
EDGAR LEWANDOWSKI: Tancerz i choreograf specjalizujący się w stylu barokowym, założyciel i lider zespołu Varsavia Galante. Do najważniejszych wyróżnień w jego artystycznej działalności zaliczają się stypendium Akademii Muzycznej w Vadstenie (Szwecja) oraz rezydencja w Fundacji Les Arts Florissants – William Christie (przy wsparciu Ministerstwa Kultury Francji). Dla Polskiej Opery Królewskiej stworzył choreografię do opery H. Purcella „Dido and Aeneas”, którą wykonał razem z Varsavią Galante. Wraz z tym zespołem zatańczył również choreografię swojego autorstwa w balecie „Terpsichore” J.F.Rebela, zamówioną przez XXVII Letnią Akademię Muzyki Dawnej w Warszawie z okazji trzechsetnej rocznicy powstania dzieła. Spośród jego pozostałych prac choreograficznych warto wspomnieć współczesną premierę XVII-wiecznej drezdeńskie opery-baletu „Siedem Planet” (we współpracy z orkiestrą barokową Cornu Copiae) oraz udział w innowacyjnym projekcie zespołu muzyki dawnej La Tempesta pt. „Fabryka Madrygałów”. Stworzył również choreografię w stylu historycznym do instalacji operowej „L’Amour et la Mort”, która miała swoją premierę podczas 10. edycji festiwalu Muzyka w Starych Balicach. Taniec barokowy wykonywał również poza granicami Polski, m. in. podczas prestiżowego Festiwalu Muzyki Dawnej w Innsbrucku w Austrii („Merope” C. Broschiego). Jest również autorem choreografii do spektaklu „De Zonnekoning Ongezien”, w którym zatańczył tytułową rolę Ludwika XIV, premiera miała miejsce w Gandawie w Belgii. Występował również w Szwecji, Niemczech i we Włoszech. Jako nauczyciel tańca barokowego pracował m.in. ze studentami Wydziału Tańca Uniwersytetu Muzycznego w Warszawie. Jest jednym z niewielu specjalistów w zakresie rekonstrukcji historycznych choreografii zapisanych w notacji Beauchamps-Feuillet. W magazynie „Taniec” został opublikowany jego artykuł na temat wydanego w 1725 r. podręcznika „Mistrz Tańca” Pierre’a Rameau. Od 2011 r. występuje na scenie Teatru Wielkiego-Opery Narodowej w Warszawie.
ANNA PAWLAK: Absolwentka studiów magisterskich na kierunku historia i historia sztuki na Uniwersytecie Gdańskim. Obroniłam pracę licencjacką na historii sztuki pt. „Oprawa artystyczna wjazdów królewskich do Gdańska w XVII wieku” oraz pracę magisterską z historii pt. „Włoskie traktaty taneczne z XVI wieku jako źródło do badania życia codziennego”. Przygodę z tańcem dawnym rozpoczęłam w 2002 roku w trójmiejskim Zespole Tańca Dawnego Chastelana zajmującym się głównie tańcami włoskimi XV i XVI wieku. Od 2022 prowadzę w Rumi zajęcia na których uczę kontredansów.
